MIM

Hofberg
1000 Brussel
+32 2 545 01 33
 

Expo SAX

08.02.2014 - 11.01.2015

 
Jazz mag dan ontstaan zijn in Amerika, het instrument dat met deze muziekstijl het meest geassocieerd wordt, de saxofoon, werd uitgevonden door een Belg. Op 6 november is het precies tweehonderd jaar geleden dat Adolphe Sax geboren werd. De tentoonstelling ‘Sax200’ traceert de man zijn boeiende levensloop en illustreert zijn belangrijke impact op de muziekwereld.
 
Dat de verjaardag van Antoine-Joseph Sax (zijn officiële naam) uitgebreid gevierd wordt, is niet meer dan terecht. Net zoals Django Reinhardt de enige muzikant is wiens naam vereenzelvigd wordt met een welbepaalde stijl, is de saxofoon zowat het enige instrument dat vernoemd werd naar de naam van zijn uitvinder. Zijn beeltenis sierde indertijd een bankbiljet van 200 BEF.
 

Van Brussel naar Parijs

Het was in de ateliers van zijn vader dat Adolphe de stiel leerde. Aanvankelijk begint hij met verbeteringen aan te brengen aan bestaande instrumenten. Zijn eerste patent vraagt hij aan in 1838. Al vlug ontwerpt hij een nieuw soort instrument dat zal uitgroeien tot de saxofoon. Een eerste officiële voorstelling komt er al in 1841 tijdens de Brusselse Industrietentoonstelling. Een jaar later stelt hij zijn nieuwigheid voor in Parijs. Sax vindt dat ze hem daar meer appreciëren en dat zijn kansen op succes er groter zijn. Hij neemt dan ook zijn intrek in de Franse hoofdstad en opent er een eigen werkplaats. Zijn drang naar het creëren van nieuwe instrumenten lijkt niet te stoppen. Zo presenteert hij de saxhoorns, een nieuwe familie koperblazers die vooral gebruikt zal worden in de Franse militaire muziekkapellen. Het ene model na het andere ontspruit uit zijn ogenschijnlijk onuitputtelijke ideeënwereld. Zijn eerste octrooi voor de saxofoon dateert uit 1846. Later volgden o.a. altsaxofoon, trompet met zes onafhankelijke ventielen en zeven bekers en trombone met zes onafhankelijke ventielen en zeven bekers.
 

Succes en jaloezie

Adolphe Sax wordt een incontournable in het Parijse culturele leven. Zo is hij hoofd van de Fanfare de l’Opéra en organiseert hij zelf concerten in zijn fabriek waar le tout beau monde op afkomt waaronder de grote componisten uit die tijd zoals Berlioz en Meyerbeer. Aan ambitie ontbreekt het hem nooit. Erkenning is er maar tevens veel na-ijver en jaloezie. Er volgen zelfs muziekduels waarbij de tegenpartij niet altijd op een even eerlijke manier te werk gaat. Ze drijven het regelmatig zo ver om hem processen aan te spannen die hij weliswaar telkens wint maar die hem ook gebroken achterlaten. Hij overlijdt op 7 februari 1894. In 1928 nam de firma Selmer de naam en de zaak over maar sinds 2012 zijn ‘Adolphe Sax & Cie’ weer terug in België en wereldwijd leverbaar.
 
Adolphe Sax was zeker geen salonuitvinder. Hij leidde een meer dan bewogen leven getekend door succes maar ook door misprijzen en tegenslag. Hij was echter een doorbijter en een goed zakenman,familietrekjes die hij erfde van zijn vader Charles-Joseph, die eveneens in het uitvindersvak zat. De familie had namelijk een bedrijf in Brussel en was zelfs hofleverancier van Willem I van Oranje.
Laten we vooral ook niet vergeten dat we over een tijdperk in evolutie spreken. De industriële revolutie draaide op volle toeren. En dat is meteen een van de sterke punten van deze expo: het menselijke verhaal van Adolphe Sax dat al kleurrijk op zichzelf is, wordt in een historische en sociale context geplaatst. Muzikaal reikt zijn invloed van de ontplooiing van muziekkapellen tot natuurlijk de belangrijke rol die de saxofoon in de jazz zou spelen. Dat laatste aspect van het verhaal kan je niet alleen bekijken maar vooral ook beluisteren.
Het MIM putte uit de eigen collectie met meer dan honderd blaasinstrumenten van Sax en voegde er daarnaast nog heel wat uitzonderlijke stukken aan toe, geleend uit privécollecties.
 

Een waaier van activiteiten

Het evenementenaanbod aansluitend bij deze tentoonstelling is enorm uitgebreid en sterk gevarieerd. Best is de website te raadplegen voor de aanvullende wijzigingen. Een aantal belangrijke activiteiten ligt weliswaar al vast zoals de speciale concertenreeks op zondagnamiddag, het colloquium ‘Adolphe Sax, his influence and legacy’ (3-5 juli) en de middagconcerten van Les Lundis D’Hortense (de vereniging van Belgische jazzmuzikanten). In het MIM zijn er themarondleidingen, familiedagen, masterclasses en een specifiek uitgestippeld kinderparcours. Noteer hierbij dat het MIM elke eerste woensdagnamiddag van de maand gratis toegankelijk is!